Ysgol y Gyfraith Caerdydd sydd wedi creu’r gwasanaeth hwn er mwyn cynorthwyo aelodau’r proffesiwn cyfreithiol, y byd academaidd a chymunedau sector cyhoeddus a phreifat ehangach, a’r cyhoedd yn gyffredinol, i gael gwybod am y swyddogaethau sydd wedi’u trosglwyddo i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ac sy’n cael eu gweithredu ganddo. Cefnogwyd y gwasanaeth gan Fwrdd Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau (AHRB) ac mae’n cael ei ariannu’n llwyr bellach gan Wasanaeth Seneddol y Cynulliad a Llywodraeth Cynulliad Cymru.

Isod ceir arweiniad byr i gwmpas y Gwasanaeth a sut i’w ddefnyddio.

Amcanion y Gwasanaeth

Nid oes modd rhoi swyddogaethau Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar waith ar sail meysydd pwnc, fel sy’n wir gyda datganoli yn yr Alban. Mae’r rhan fwyaf o swyddogaethau’r Cynulliad yn adlewyrchu swyddogaethau Gweinidogion a nodir mewn Deddfau Seneddol penodol, Gorchmynion Trosglwyddo Swyddogaethau a Gorchmynion Dynodi’r UE. Mae graddau swyddogaethau’r Cynulliad, felly, yn amrywio o Ddeddf i Ddeddf. Mae’r Gwasanaeth yn ceisio nodi’r swyddogaethau hyn fesul pwnc gydag eglurhad o’r rhai hynny sy’n parhau yn nwylo’r llywodraeth ganolog mewn perthynas â Chymru.

Defnyddio’r Gwasanaeth

Trefnir y Gwasanaeth yn ddwy ran sy’n eich galluogi i nodi yn y rhan gyntaf y Deddfau a’r Gorchmynion hynny sy’n trosglwyddo neu’n rhoi swyddogaethau i Gynulliad Cenedlaethol Cymru, yn ogystal â’r swyddogaethau hynny sy’n berthnasol i Gymru sy’n parhau yn nwylo’r llywodraeth ganolog. Trefnir y Deddfau dan y penawdau a ddefnyddir yn Atodlen 2 Deddf Llywodraeth Cymru 1998. Yn yr ail ran gallwch nodi offerynnau statudol cyffredinol sy’n cael eu cyflwyno gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru, offerynnau statudol cyffredinol sy’n berthnasol i Gymru a gyflwynir gan y llywodraeth ganolog, offerynnau statudol cyffredinol a gyflwynir ar y cyd â’r llywodraeth ganolog, a gorchmynion cychwyn. Rhestrir yr Offerynnau Statudol hyn ar sail trefn rifol ac yn nhrefn yr wyddor.

Sylwadau Cyffredinol ar swyddogaethau’r Cynulliad

Ar yr wyneb, dim ond nifer cyfyngedig o swyddogaethau a roddwyd i’r Cynulliad gan Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998. Er bod adran 40 o Ddeddf 1998 yn galluogi’r Cynulliad i wneud unrhyw beth sy’n hwyluso, ffafrio neu’n achosi iddo ymarfer ei swyddogaethau, mae’r swyddogaethau gwirioneddol a nodir yn Neddf 1998 yn gyfyngedig. Mae’r swyddogaethau yn ymwneud â’r pwer i ddiwygio awdurdodau iechyd Cymru (adran 27) ac i ddiwygio rhai cyrff cyhoeddus eraill yng Nghymru (adran 28 a Rhannau I a II Atodlen 4). Mae’n cynnwys pwerau cyffredinol hefyd i alluogi’r Cynulliad i wneud unrhyw beth mae’n ystyried yn briodol i gefnogi diwylliant, chwaraeon, yr iaith Gymraeg ac adeiladau o ddiddordeb hanesyddol neu bensaernïol (adran 32).

Fodd bynnag, ac eithrio’r pwerau hyn mewn meysydd pwnc, mae’r Cynulliad yn ddibynnol ar bwerau penodol i gyflawni ei swyddogaethau ac nid ar feysydd pwnc cyffredinol fel yn achos Senedd yr Alban. Gan mai’r polisi cyffredinol oedd rhoi’r pwerau hynny oedd yn cael eu gweithredu gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru ar 30 Mehefin 1999 yn unig i’r Cynulliad, bu’n rhaid creu system gymhleth ar gyfer trosglwyddo swyddogaethau a nodwyd yng Ngorchymyn (Trosglwyddo Swyddogaethau) Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999, (OS 672/1999). Mae’r Gorchymyn hwn, a wnaed dan adran 22 y Ddeddf, yn nodi’r pwerau sydd wedi’u gweithredu gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru, yn bennaf trwy drefniant gweinyddol â’r llywodraeth ganolog. Gwnaed gorchmynion pellach dan adran 22 ac adran 29 y Ddeddf (pwerau a roddwyd i’r Cynulliad i weithredu rhai agweddau ar gyfarwyddebau’r UE).

Gan mai anaml iawn y cyfeirir at swydd Ysgrifennydd Gwladol Cymru mewn Deddfau Seneddol (fel rheol, rhoddir y term “Ysgrifennydd Gwladol”) roedd gofyn i’r Gorchymyn Trosglwyddo Swyddogaethau cyntaf wneud darpariaethau gwahanol ar gyfer gweithredu swyddogaethau gweinidogol a nodwyd yn llawer o’r Deddfau Seneddol y cyfeiriwyd atynt yn y Gorchymyn. Canlyniad hyn yw fod darpariaethau Deddfau Seneddol, y cyfeiriwyd atynt yn y Gorchymyn, na chawsant eu llunio i’w torri, wedi’u dyrannu – rhai i’r Cynulliad a rhai i’r llywodraeth ganolog, a rhai i’w gweithredu gan y Cynulliad gyda rhywfaint o gyfraniad gan y llywodraeth ganolog. Mae hyn yn gyffredinol wir hefyd am Ddeddfau Seneddol a gafodd eu pasio ar ôl Gorffennaf 1999 sy’n rhoi pwerau uniongyrchol i’r Cynulliad. Gan mai dim ond swyddogaethau a roddir yn benodol iddo y gall y Cynulliad eu gweithredu, amser a ddengys a fydd gan y Cynulliad gorff o swyddogaethau cydlynol digonol i’w alluogi i lunio a gweithredu polisïau ar ei ben ei hun, heb wneud cais i’r llywodraeth ganolog am gael defnyddio ei bwerau i weithredu polisïau.

Ymwadiad

Tra bod Prifysgol Caerdydd wedi gwneud pob ymdrech resymol i sicrhau bod y wybodaeth ar y wefan hon o ansawdd uchel, nid ydym yn gwarantu, trwy fynegi neu awgrymu, bod y wybodaeth honno yn ateb y diben ac ni fydd Prifysgol Caerdydd yn gyfrifol am unrhyw ganlyniad sy’n codi o unrhyw ddiffyg cywirdeb neu hepgoriadau. Mae unigolion, sefydliadau a chwmnïau sy’n defnyddio’r Gwasanaeth hwn yn gwneud hynny ar y ddealltwriaeth na fydd Prifysgol Caerdydd yn atebol yn uniongyrchol nac yn anuniongyrchol am effeithiau unrhyw weithred, cynnyrch, proses neu ddull a weithredir, a gynhyrchir neu a fabwysiadir gan unrhyw barti, er y gall ffurfio gweithred, cynnyrch, proses neu ddull o’r fath fod yn seiliedig ar ddefnyddio’r Gwasanaeth hwn.

Mae’r Gwasanaeth yn cynnwys cysylltiadau â gwefan Llyfrfa Ei Mawrhydi. Er bod Prifysgol Caerdydd wedi defnyddio pob ymgais resymol i sicrhau bod y cysylltiadau hyn yn gywir, nid yw’n gwarantu eu cynnwys, yn oblygedig neu ymhlyg.